اختلاف در مورد تعریف تروریسم زیاد است : نظریه پردازان و دانشگاهیان تعریف خود را دارند ؛ سازمانهای بین المللی با تاکید بر ابعاد و مصادیق تروریسم ، این پدیده را به گونه ای دیگر تعریف می کنند ؛ دولتها متناسب با منافع ملی و ماهیت حکومتشان در تعریف تروریسم دیدگاه خاص خود را دارند و حتی خود تروریستها در توجیه اعمالشان نیز تعاریف و تفاسیر مشروعی برای خوشان قایلند و تعریفی متفاوت از خودشان ارائه می دهند .
از طرف دیگر ارتباط پدیده «تروریسم» با ماهیت برخی گزاره ها مانند : تعین حق سرنوشت ، دفاع مشروع ، جنبشهای رهایی بخش و جهاد محل بحث و مناقشه بسیار است . چرا که همواره برخی اقدامات تروریستی در زیل و لوای این گزاره ها توجیه می شود. به عنوان مثال استفاده از خشونت در میان فلسطینیان ، در جهان اسلام به جهاد و جنگ مقدس و دفاع برای حق تعیین سرنوشت تعریف می شود . اما همین اقدامات خشونت آمیز توسط کشورهای غربی و برخی از سازمانهای بین المللی زیل تروریسم تعریف می شود .
همین چندگانگی در تعاریف و تفاسیر متعدد و گاه متضاد از اقدامات خشونت آمیز سبب شده است که کشورها ، هم در کشف«چرایی » تروریسم با مشکل مواجه شوند و هم در مقابله و درمان آن . اما به نظر خیلی از صاحب نظران تا اجماعی جهانی در تعریف تروریسم در سطوح مختلف پیش نیاید مبارزه با تروریزم بسیار مشکل خواهد بود .
البته در تعریف تروریسم در کنار اختلافات ، اشتراکات زیادی هم وجود دارد . تروریسم را استفاده از خشونت با انگیزه های سیاسی و ایدئولوزیک برای دستیابی به اهداف عاملان آن تعریف کرده اند . تعریفی عام از تروریسم .
تروریزم در گذر تاریخ نیز حکایتهای زیادی برای گفتن دارد . قدیمی ترین اقدام تروریستی ثبت شده در تاریخ منتسب به فیثاغورث ریاضیدان و فیلسوف مبارز یونانی قرن ششم پیش از میلاد است . فیثاغورث زمانی که از طالس در مبارزه انتخاباتی شکست خورد به سیسیل فرار کرد و در آنجا به اقدامات تروریستی پرداخت . اقدامات خشن «جنبش سیکاریها» در فلسطین در روم باستان که ماهیتی مذهبی داشت و توسط یهودیان بر علیه رومیان به کار می رفت؛ نیز از قدیمترین جنبشهای تروریستی است. این گروه با دشنه ای بنام : « سیکا» به ترور مخالفانشان دست می زدند .
در تاریخ اسلام نخستین گروهی که از ترور استفاده کرد ، خوارج در زمان خلافت حضرت علی (ع) بود ند. در تاریخ ایران نیز ، ترورهای مخوف و وحشت آفرین گروه حشاشین لقبی که اروپایی ها به گروه فدائیان اسماعیلیه داده بودند ، از نمونه های قابل ذکر و تامل است. اولین اقدامات به مفهوم واقعی کلمه تروریسم در ایران در عصر جدید را « کمیته ترور » و « کمیته مجازات » در زمان قاجارها انجام دادند در عصر پهلوی، رضا خان از «تروریسم دولتی» در حذف مخالفانش بهره های فراوانی برد. اما بدون شک مخوفترین گروه تروریستی در جهان در تمام دورانها « سازمان القاعده » است و به جرات می توان گفت که حوادث تروریستی یازده سپتامبر در آمریکا از ترسناک ترین اقدامات تروریستی در جهان به شمار می آید .
در چرایی علل تروریسم بحث ها نیز بسیار زیاد است. در سطح جهانی هژمونی و سلطه غرب و آمریکا بر سایر نقاط جهان را یکی از عوامل مهم در بروز تروریسم بیی المللی بر می شمارند . عوامل دیگری نظیر : فاصله زیاد کشورهای شمال و جنوب ، سیاستهای ایدئولوژیک و نژاد گرایانه اسرائیل ، بنیادگرایی مذهبی و .... را از عوامل مهم تروریسم در سطح جهان ذکر می کنند. در سطح داخل کشورها به عوامل بیرونی و داخلی در پیدایش تروریزم استناد می شود . در عوامل بیرونی ، بیشتر تحریک و عمل سرویسهای اطلاعاتی و جاسوسی کشورهای متخاصم مد نظر است و در بیان دلایل داخلی عوامل زیادی از جمله تحرکات قومی و مذهبی ، نبود و کاهش مشارکت فراگیر ، بیکاری ، فقر و احساس محرومیت نسبی ، نابرابری و شکافهای طبقاتی ، توسعه نیافتگی را ذکر می شود .
پیامدهای تروریسم هم در ابعاد و سطوح مختلف اجتماع و حوزه های مختلف : روانی ، اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی دارای تخریب و زیان است . هر چند کارشناسان بیشتر به ابعاد اقتصادی از جمله کاهش سرمایه گذاری توجه کرده اند اما زیانها در ابعاد مختلف دیگر . از جمله در یک جامعه چند قومی تروریسم شکافها و فاصله های قومیتی را شدت می بخشد . کاهش همبستگی ملی و ترس و احساس ناامنی از دیگر پیامدهای تروریسم محسوب می شوند.
درمان تروریسم و کاهش اثرات زیانبار آن مدتهاست که اذهان جهانی را به خود مشغول داشته است . جواب این سوال : چه باید کرد تا از ایجاد شبکه های تروریستی جلوگیری کنند؟ می تواند برای درمان آن بسیار مهم باشد . عموما" در درون کشورها «نارضایتی » عامل مهم تغذیه گروههای تروریستی است. بنابراین شاخصه های ارتقای رضایت شهروندان در درون کشورها بسیار مهم است. ارتقای شاخصهای دموکراسی و آزادی ، مشارکت فراگیر مردم در عرصه های عمومی ، تامین حقوق اقلیت ها و... در رضایتمندی شهروندان خیلی تاثیر دارد . از آنجا که بخش مهمی از تروریسم ریشه در عوامل بیرون از کشورها دارد ، سیاستهای تنش زدایی و تعامل و دوستی دولتها می تواند تا حدود زیادی از تاثیر این عوامل جلوگیری کند .
در حال حاضر تروریسم از منفورترین ابزارها برای دستیابی به اهداف سیاسی و اجتماعی است . اگر زمانی شعار : « هدف وسیله را توجیه می کند » دستاویز و مستمسک گروههای تروریستی برای استفاده از ابزار خشونت بود در حال حاضر ، علاوه بر هدف ، ابزارهای رسیدن به اهداف هم باید مشروع و اخلاقی باشند و به نوعی گفتمان خشونت محور در جهان عمرش به پایان رسیده است . این مساله و محکومیت های جهانی علیه تروریسم و مجازاتهای بین المللی ، باعث شده است که اگثر گروههای تروریستی برای دستیابی به اهدافشان به حرکتهای مدنی رو بیاورند آخرین نمونه آویزان کردن اسلحه ها را گروه « اتا» در اسپانیا انجام داد .
نکته آخر : زمان اینکه از نوک مگسگ اسلحه پیگیر حقوق ، مطالبات و آرمانها بود گذشته است . در حال حاضر پیگیری مطالبات در محافل اتوکشیده آکادمیک ، رسانه ها و احزاب است . بنابراین می طلبد که هم دولتها ابزارهای طرح مطالبات مانند : روزنامه ، رسانه و حزب را در اختیار گروههای مختلف قرار دهند و هم گروههای تروریستی بدانند که دیگر اعمالشان مقبولیت جهانی ندارد و هیچ دولت ، سازمان و نهادی این اعمال را به رسمیت نمی شناسد .